Wschód słońca nad popękaną skorupą solną w Etiopii

FotoesejZiemia4 minuty czytania

Atlas soli

Od etiopskiej depresji Danakil po tężnie Ciechocinka. Fotoesej o minerale, który zbudował imperia, a dziś leży w każdej solniczce.

Sól jest tak zwyczajna, że łatwo zapomnieć, jak niezwykły jest jej krajobraz. Powstaje tam, gdzie woda odchodzi, a zostaje to, co niosła: na pustyniach, w płytkich lagunach, głęboko pod ziemią, gdzie kiedyś było morze.

Przez pięć lat fotografowałem miejsca, w których ludzie wciąż zbierają ją ręcznie albo pracują w rytmie, który wyznacza parowanie. Wszędzie słyszałem to samo zdanie: sól nie lubi pośpiechu.

~6 tys. lat
tyle co najmniej ma najstarsza znana warzelnia soli w Europie
3,5%
średnie zasolenie oceanów
327 m
głębokość najniższego poziomu kopalni w Wieliczce
Źródła: Muzeum Żup Krakowskich, NOAA

Panwie

Najprostszy sposób na sól: wpuścić morską wodę do płytkich basenów i czekać. Słońce i wiatr zrobią resztę. Na Lanzarote kopce soli schną wzdłuż brzegów panwi jak rząd namiotów, na Malcie baseny wykuto w wapiennej skale jeszcze w czasach rzymskich.

Pod ziemią

W Wieliczce sól wydobywano od XIII wieku. Górnicy, którzy spędzali pod ziemią całe dnie, wykuwali w niej kaplice, ołtarze i żyrandole. Kaplica św. Kingi leży ponad sto metrów pod powierzchnią i w całości, łącznie z posadzką, jest zrobiona z soli.

Kaplica św. Kingi w kopalni soli w Wieliczce, żyrandole z kryształów soli
Kaplica św. Kingi w Wieliczce. Żyrandole też są z kryształów soli.Fot. ErwinMeier / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Sól nie lubi pośpiechu. Musisz poczekać, aż woda sama zdecyduje, że już czas odejść.

— Saliner z Lanzarote

Powietrze, które smakuje morzem

Tężnie w Ciechocinku to drewniane ściany o długości ponad 1700 metrów, wypełnione gałązkami tarniny. Solanka spływa po nich powoli, odparowuje i zagęszcza się, a wokół tworzy się mikroklimat podobny do nadmorskiego. Zbudowano je w XIX wieku do produkcji soli; dziś przyjeżdża się tu po to, żeby oddychać.

Drewniana tężnia solankowa w Ciechocinku, ściana z tarniny ciągnie się w głąb kadru
Tężnia nr I w Ciechocinku.Fot. Scotch Mist / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Bałtyk, z którego wody kiedyś też warzono sól. Mierzeja Kurońska.Wideo: Alexander Grebenkov / Wikimedia Commons, CC BY 3.0

Ostatnie zdjęcie z tej serii zrobiłem nad Bałtykiem. Nie ma tu panwi ani kopalni. Jest tylko woda, która wciąż niesie w sobie to samo, co tysiące lat temu, i czeka, aż ktoś znów będzie miał cierpliwość, żeby to wydobyć.